Ortak cihaz neden ayrı bir konu?
Bu sitedeki yazıların çoğu tek bir soruya odaklanır: açtığınız sayfa gerçekten doğru adres mi? Ortak cihazda bu soru hâlâ geçerlidir, ama tek soru değildir. Adres doğru olsa bile, girişin bıraktığı izler cihazda kalır.
Ortak cihazdan kastımız, sizden önce ve sizden sonra başkalarının da kullandığı her ekrandır. İnternet kafedeki bilgisayar, iş yerindeki ortak terminal, otel lobisindeki makine, bir arkadaşınızın dizüstü bilgisayarı ya da ailede herkesin kullandığı tablet bu gruba girer.
Bu cihazlarda üç şey sizin kontrolünüzde değildir: tarayıcıya hangi eklentilerin kurulu olduğu, tarayıcının neyi hatırlamaya ayarlandığı ve siz kalktıktan sonra ekrana kimin oturacağı. Yazının geri kalanı, kontrol edemediğiniz bu üç şeyin etkisini nasıl küçülteceğinizi anlatıyor.
Tanıdık cihaz da ortak cihazdır
İnternet kafedeki bilgisayara temkinli yaklaşmak kolaydır; tanıdık bir cihazda ise dikkat kendiliğinden gevşer. Oysa evde herkesin kullandığı tablet ya da bir arkadaşınızın dizüstü bilgisayarı da aynı kurallara tabidir. Bu cihazlarda çoğu zaman bir başkasının tarayıcı profili açıktır ve o profil, sizin parolanızı da memnuniyetle kaydetmeye hazırdır.
Fark şudur: yabancı bir cihazdaki açık oturumu büyük ihtimalle bir yabancı bulur, tanıdık bir cihazdakini ise sizi tanıyan biri. İkisi de istenmeyen bir durumdur ve ikisinin çözümü de aynıdır.
Giriş yapmadan önce
En iyi seçenek, ortak cihazda hiç giriş yapmamaktır. Telefonunuz yanınızdaysa ve mobil veri kullanabiliyorsanız, girişi kendi cihazınızdan yapmak çoğu durumda daha sağlıklıdır. Mobil tarafın kendi riskleri için mobil erişim kılavuzuna bakabilirsiniz.
Ortak cihazı kullanmak zorundaysanız, oturuma başlamadan önce şu üç hazırlığı yapın:
- Gizli pencere açın. Gizli ya da özel pencere, kapattığınızda çerezleri ve geçmişi siler. Bu, oturumun otomatik olarak açık kalma ihtimalini azaltır. Ancak gizli pencere eklentileri devre dışı bırakmayabilir ve ağdaki trafiği gizlemez; yalnızca cihazda kalan izi azaltır.
- Adresi kendiniz yazın. Ortak cihazın yer imlerine, geçmişine ya da açık bırakılmış sekmelerine güvenmeyin. Sizden önceki kullanıcının bıraktığı bir sekme, tam olarak sizin aradığınız sayfaya benzeyen bir sahte sayfa olabilir.
- Adres çubuğunu okuyun. Sayfa açıldığında alan adını sağdan sola okuyun. Bu alışkanlığın ayrıntısı adres çubuğu kılavuzunda var.
Oturum açıkken
Giriş formunu doldururken ve oturum açıkken dikkat edilecek noktaların çoğu küçük, ama tek tek atlandığında büyük sonuç doğurabilecek ayrıntılardır.
"Parolayı kaydet" sorusu
Tarayıcı parolayı kaydetmeyi teklif ettiğinde her zaman "Hayır" ya da "Asla" seçin. Ortak cihazda kaydedilen bir parola, cihazı sizden sonra kullanan herkesin erişebileceği bir kayıt hâline gelir. Aynı şekilde "Beni hatırla" ya da "Oturumu açık tut" kutularını işaretlemeyin.
İki adımlı doğrulama
İki adımlı doğrulama açıksa, ikinci adım kodu telefonunuza gelir ve ortak cihazda kalmaz. Bu, ortak cihaz kullanımında en güçlü korumadır. Kodu yalnızca giriş ekranına yazın; yanınızdaki birine ya da ekranda beliren bir mesaja vermeyin. Nedenini doğrulama kodu yazısı anlatıyor.
Bazı servisler "Bu cihaza güven" ya da "Bu cihazda bir daha sorma" seçeneği sunar. Ortak cihazda bu kutunun işaretli olmadığından emin olun.
Ekran ve çevre
Kafe ve ortak çalışma alanlarında ekranınız arkadan ya da yandan görülebilir. Parola yazarken klavyenin görüş alanında olmasına dikkat edin. Kısa bir süre için bile cihazın başından kalkacaksanız ekranı kilitleyin ya da oturumu kapatın.
Kalkmadan önce
Ortak cihazdaki en sık yapılan hata, sekmeyi kapatıp oturumu kapatmamaktır. Sekmeyi kapatmak oturumu sonlandırmaz; aynı tarayıcıda adresi yeniden açan biri, çoğu durumda doğrudan hesabın içine düşer.
Kalkmadan önce aşağıdaki sırayı izleyin:
| Adım | Yapılacak iş | Neden önemli |
|---|---|---|
| 1 | Hesap menüsünden "Çıkış yap" seçeneğini kullan | Oturumu sunucu tarafında da sonlandırır |
| 2 | Çıkış sonrası sayfanın giriş ekranına döndüğünü gör | Çıkışın gerçekten tamamlandığını doğrular |
| 3 | Gizli pencerenin tüm sekmelerini kapat | Çerezleri ve geçmişi cihazdan siler |
| 4 | Normal pencere kullandıysan geçmişi ve çerezleri temizle | Otomatik tamamlama ve açık oturum izlerini kaldırır |
| 5 | İndirilenler klasörüne bir dosya kaydettiysen sil | Sonraki kullanıcının erişebileceği kayıt bırakmaz |
Bu adımlar iki dakikadan kısa sürer. Hepsini yapmak mümkün değilse en azından ilk ikisini yapın: çıkış yapın ve çıkışın tamamlandığını görün.
Kendi cihazınıza döndüğünüzde
Ortak cihazdan ayrıldıktan sonra yapılacak son kontrol, kendi cihazınızdan yapılır. Hesap ayarlarındaki açık oturumlar ya da etkin cihazlar listesine bakın.
- Listede ortak cihaza ait bir oturum hâlâ görünüyorsa, onu buradan sonlandırın.
- Tanımadığınız bir konum ya da cihaz görüyorsanız, tüm oturumları kapatıp parolanızı değiştirin.
- Ortak cihazda parolayı kaydetmiş olabileceğinizden şüpheleniyorsanız, parolayı değiştirmek en kısa çözümdür.
Şüpheli bir hareket görürseniz, sıralı bir plan izlemek panikten daha etkilidir. Hesap ele geçirilirse ilk on dakika yazısı bu sırayı adım adım veriyor.
Uzun vadede işi kolaylaştıran alışkanlık
Ortak cihaz kullanımını güvenli kılan şey, aslında kendi cihazınızda kurduğunuz düzendir. Benzersiz bir parola, bir şifre yöneticisi ve açık bir iki adımlı doğrulama, ortak cihazda yapılabilecek bir hatanın etkisini en baştan sınırlar. Bu düzeni kurmak için şifre yöneticisi ve iki adım kılavuzunu izleyebilirsiniz.
Kısacası, ortak cihazda giriş yapmanın kuralı basittir: adresi kendiniz yazın, hiçbir şeyi kaydettirmeyin, çıkış yapmadan kalkmayın ve sonrasında açık oturumları kendi cihazınızdan kontrol edin. Tıklamadan önceki genel kontroller için kontrol listesi de elinizin altında.
